Zielone Wytchnienie
Siła naturoterapii dla dzieci z pieczy zastępczej — case study projektu 2024
Kontekst i diagnoza potrzeb
Dzieci przebywające w pieczy zastępczej doświadczają często wielokrotnej traumy: rozłąki z rodziną biologiczną, przemocy, zaniedbania i braku stabilności. Badania wskazują, że 60–80% wychowanków pieczy zastępczej wykazuje objawy zaburzeń regulacji emocji, a dostęp do specjalistycznego wsparcia psychologicznego jest ograniczony ze względu na długie kolejki i koszty.
Naturoterapia — oparta na kontakcie z przyrodą, pracą z roślinami i doświadczeniami sensorycznymi — stanowi udowodnioną metodę wsparcia regulacji emocji, szczególnie skuteczną u dzieci z trudną historią. Program „Zielone Wytchnienie" odpowiadał bezpośrednio na tę lukę.
Opis działań
Program realizowany był od maja do października 2024 roku w plenerze, na terenie partnerskich ogrodów i lasów Dolnego Śląska. Obejmował 60 godzin zajęć podzielonych na trzy moduły:
Moduł I — Poznajemy rośliny (20h): Identyfikacja roślin leczniczych, nauka zbierania i suszenia ziół, tworzenie własnych herbat i naparów uspokajających. Praca sensoryczna z zapachami, fakturami i smakami.
Moduł II — Budujemy ogród (20h): Projektowanie i budowa 2 mobilnych ogrodów sensorycznych (skrzynie ogrodowe na kółkach). Każde dziecko miało własną grządkę, którą pielęgnowało przez cały program. Metafora ogrodu jako przestrzeni, w której można bezpiecznie rosnąć.
Moduł III — Kąpiele leśne (20h): Shinrin-yoku — japońska praktyka przebywania w lesie z pełną uwagą zmysłów. Ćwiczenia uważności, oddechowe i relaksacyjne w środowisku naturalnym. Tworzenie dzienników przyrody.
Metodologia ewaluacji
Ewaluacja przeprowadzona była metodą pre-post z zastosowaniem kwestionariusza SDQ (Strengths and Difficulties Questionnaire) oraz autorskiej ankiety dobrostanu. Pomiary wykonano na początku programu, po jego zakończeniu oraz w follow-up po 3 miesiącach.
Wyniki wskazują na istotną statystycznie poprawę w zakresie regulacji emocji (73% uczestników), redukcji zachowań eksternalizacyjnych (61%) oraz wzrostu poczucia sprawczości i kompetencji (82%).
Partnerzy i finansowanie
Projekt realizowany był we współpracy z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR) Dolny Śląsk, które zapewniło rekrutację beneficjentów i wsparcie logistyczne. Finansowanie: dotacja gminna (60%) + środki własne Fundacji (40%). Łączny budżet: 15 500 zł.
Wnioski i perspektywy
Projekt „Zielone Wytchnienie" potwierdził skuteczność naturoterapii jako metody wsparcia dzieci z doświadczeniem traumy. Wypracowana metodyka i scenariusze zajęć stanowią gotowy do replikacji model, który może być wdrożony w innych placówkach pieczy zastępczej w Polsce. Fundacja planuje rozszerzenie programu na kolejne powiaty Dolnego Śląska.