Świadome Odżywianie — Ciało i Umysł
Psychodietetyka jako narzędzie wsparcia zdrowia psychicznego nastolatków — case study projektu 2023
Diagnoza problemu
Badania epidemiologiczne wskazują, że nawet 25% polskich nastolatków wykazuje objawy przewlekłego stresu, a zaburzenia odżywiania dotykają coraz młodszych. Jednocześnie wiedza o związku między dietą a zdrowiem psychicznym jest wśród młodzieży bardzo niska. Przetworzone jedzenie, nieregularne posiłki i brak wiedzy o mikrobiomie jelitowym przekładają się bezpośrednio na nastrój, koncentrację i regulację emocji.
Program „Świadome Odżywianie" odpowiadał na tę lukę, łącząc psychoedukację z praktycznymi zajęciami kulinarnymi i pracą z emocjami.
Opis programu
Program składał się z 15 warsztatów (po 2 godziny każdy) realizowanych w ciągu 4 miesięcy (wrzesień–grudzień 2023). Uczestniczyło 45 nastolatków w wieku 13–18 lat z objawami nadpobudliwości, trudnościami w koncentracji i przewlekłego stresu, rekrutowanych ze szkół partnerskich.
Blok 1 — Mózg i talerz (5 warsztatów): Neurobiologia stresu i emocji, rola mikrobioty jelitowej, wpływ cukru i przetworzonych tłuszczów na nastrój. Każdy warsztat kończył się praktycznym gotowaniem zdrowego posiłku.
Blok 2 — Emocje przy stole (5 warsztatów): Jedzenie emocjonalne, mindful eating, rozpoznawanie sygnałów głodu i sytości. Praca z dziennikiem żywieniowym i emocjonalnym.
Blok 3 — Mój plan dobrostanu (5 warsztatów): Tworzenie indywidualnych planów żywieniowych, gotowanie w grupach, degustacje. Każdy uczestnik opracował własny „plan dobrostanu" na kolejne 3 miesiące.
Metodologia i ewaluacja
Ewaluacja oparta była na metodzie pre-post z zastosowaniem kwestionariusza GHQ-12 (General Health Questionnaire), dziennika żywieniowego oraz ankiety satysfakcji. Pomiary wykonano na początku programu, po zakończeniu i w follow-up po 3 miesiącach. Wyniki potwierdziły trwałość zmian — 80% uczestników utrzymało nowe nawyki po 3 miesiącach od zakończenia programu.
Replikowalność modelu
Program posiada pełną dokumentację metodyczną: 15 scenariuszy zajęć, listę materiałów, protokoły ewaluacji i materiały dla uczestników. Model jest gotowy do replikacji w innych szkołach i placówkach. Fundacja oferuje szkolenia dla nauczycieli i pedagogów szkolnych z wdrożenia programu.